Uzależnienie od alkoholu to temat, który często bywa bagatelizowany, ponieważ jego pierwsze oznaki mogą być trudne do zauważenia. Czasami wydaje Ci się, że sięgasz po drinka tylko w wyjątkowych chwilach – na spotkaniach z przyjaciółmi czy po ciężkim dniu w pracy. Może nawet wydaje Ci się, że masz kontrolę nad wszystkim, a alkohol nie wpływa na Twoje codzienne życie. Granica między „okazjonalnym spożywaniem” a uzależnieniem jest jednak zaskakująco cienka, wręcz niezauważalna. W tym artykule chcemy pokazać Ci, jak alkohol może stać się niebezpiecznym nałogiem, który stopniowo przejmuje kontrolę nad Twoim życiem.
Fazy picia – nawet nie wiesz, kiedy przekraczasz granicę
Zarówno osoby zmagające się z uzależnieniem od alkoholu, jak i ich bliscy często stawiają sobie to samo pytanie: kiedy zaczyna się alkoholizm? Czy codzienna lampka wina przy kolacji lub puszka piwa na rozluźnienie to już powód do niepokoju? Odpowiedź nie jest w tym przypadku jednoznaczna, ponieważ uzależnienie od alkoholu rozwija się stopniowo, a granice między tym, co „bezpieczne”, a tym, co stwarza zagrożenie, są płynne. Istnieje jednak kilka uznanych klasyfikacji faz alkoholizmu, które pozwalają zrozumieć, jak przebiega ten proces. Należą do nich m.in.:
- klasyfikacja Elvina M. Jellinka, opublikowana w 1960 roku;
- opis Roberta Tabusa, autora książki „Trzynasty stopień szczęścia”, która przedstawia alkoholizm z perspektywy autobiograficznej;
- podział zaprezentowany przez Komitet Ekspertów dla Spraw Alkoholizmu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Alkoholizm – fazy uzależnienia według Jellinka
Elvin M. Jellinek, uznawany za jednego z ekspertów w dziedzinie uzależnień, był członkiem Komisji ds. Alkoholizmu przy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jego prace miały ogromny wpływ na rozwój badań nad alkoholizmem oraz metod leczenia tego nałogu. Zdaniem Jellinka alkoholizm rozwija się stopniowo, a jego początki można rozpoznać po charakterystycznych objawach. Wczesne dostrzeżenie tych symptomów i podjęcie odpowiednich działań może zahamować dalszy rozwój uzależnienia.
Jellinek wyróżnił kilka faz alkoholizmu:
- faza wstępna (prealkoholowa) – na tym etapie picie alkoholu jest jeszcze postrzegane jako normalne i niewinne, ponieważ sięgasz po niego wyłącznie w towarzystwie. Z czasem zauważasz jednak, że alkohol poprawia Ci nastrój i dodaje pewności siebie. Ten etap może trwać nawet kilka lat, prowadząc do pogłębienia problemu;
- faza ostrzegawcza (zwiastunowa) – zaczynasz szukać okazji do picia. Zdarza Ci się też pić w samotności, tłumacząc sobie, że to nic złego. Alkohol staje się dla Ciebie sposobem na radzenie sobie z problemami, stresem czy negatywnymi emocjami;
- faza krytyczna (ostra) – tracisz kontrolę nad ilością i częstotliwością picia. Zaniedbujesz obowiązki, relacje i pasje. Zaczynasz pić rano, by złagodzić kaca, a Twój dzień kończy się kolejną butelką alkoholu. Twoje życie powoli obraca się wokół jednego tematu, a otoczenie widzi, że dzieje się coś niepokojącego;
- faza przewlekła (chroniczna) – alkohol staje się absolutnym centrum życia. Ciągi alkoholowe mogą trwać nawet kilkanaście dni, a przerwy między nimi są coraz krótsze. Z czasem organizm zaczyna reagować na brak alkoholu objawami abstynencyjnymi, takimi jak wzrost ciśnienia tętniczego, drgawki, wymioty czy silne bóle głowy. W tej fazie wiele osób traci pracę, związki i relacje z bliskimi.
Alkoholizm – etapy uzależnienia według Tabusa
Robert Tabulus przedstawia nam z kolei 13-stopniową skalę uzależnienia od alkoholu, która w szczegółowy sposób opisuje etapy uzależnienia:
- stopień pierwszy – pijesz, ale wciąż utrzymujesz kontrolę nad ilością i sytuacjami, w których sięgasz po alkohol;
- stopień drugi – zaczynasz nadużywać alkoholu, pojawiają się luki w pamięci, które mogą być ignorowane lub bagatelizowane;
- stopień trzeci – odczuwasz głód alkoholowy, a pragnienie picia staje się coraz silniejsze;
- stopień czwarty – tracisz kontrolę nad swoim nałogiem, zaprzeczając przy tym, że masz problem;
- stopień piąty – zaczynasz szukać usprawiedliwień dla swojego zachowania;
- stopień szósty – odczuwasz objawy zespołu abstynencyjnego, takie jak drżenie rąk, niepokój czy potliwość;
- stopień siódmy – pijesz w samotności, starasz się unikać sytuacji, które mogłyby ujawnić Twoje uzależnienie;
- stopień ósmy – zaczynasz doświadczać problemów zdrowotnych, takich jak drgawki, a Twoje zachowanie staje się agresywne;
- stopień dziewiąty – alkohol staje się dla Ciebie priorytetem. Całą swoją energię poświęcasz na zdobycie kolejnej butelki;
- stopień dziesiąty – pojawia się kac moralny. Czujesz wstyd i winę za swoje zachowanie, ale mimo to nie potrafisz przestać pić;
- stopień jedenasty – doświadczasz częstych napadów lęku, które przeradzają się w trwałe zaburzenia lękowe;
- stopień dwunasty – pijesz tylko po to, by się upić. Twoje picie przekształca się w niekontrolowany rytuał, w którym celem staje się wejście w stan upojenia;
- stopień trzynasty – na tym etapie jesteś całkowicie uzależniony. Potrzebujesz profesjonalnej pomocy, by poradzić sobie z nałogiem.
Stadia uzależnienia od alkoholu zgodnie z WHO
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) proponuje podział alkoholizmu na trzy podstawowe stadia, które odzwierciedlają stopniowy rozwój uzależnienia:
- epizodyczne picie nadmierne – na tym etapie alkohol jest spożywany sporadycznie, ale w nadmiarze;
- nawykowe picie nadmierne – picie staje się bardziej regularne i nawykowe;
- nałóg alkoholowy – na tym etapie alkohol staje się dominującą częścią życia
Podział ten jest zgodny z wcześniejszymi klasyfikacjami, ale uwzględnia dodatkowy wymiar, w którym uzależnienie może współistnieć z innymi problemami zdrowotnymi, co wymaga bardziej kompleksowego podejścia do terapii.
Wychodzenie z nałogu jest procesem często wymagającym profesjonalnego wsparcia, dlatego warto skorzystać z pomocy Ośrodków takich jak Bezpieczna Przystań Brenna.
